Zaleganie przez kontrahentów z płatnością należności stanowi frustrującą część prowadzenia działalności gospodarczej. Szczególnie kłopotliwa jest sytuacja, gdy należność wynikająca z wystawionej faktury VAT jest określona w walucie obcej, a dłużnik odmawia współpracy i dokonania zapłaty.
Pojawia się wtedy następujące pytanie. Czy wierzyciel kierując wezwanie do zapłaty, czy też w dalszej kolejności pozew do Sądu, powinien określić roszczenie w walucie obcej czy w walucie polskiej?
W jakiej walucie należy określić roszczenie?
Punktem wyjścia jest art. 358 Kodeksu cywilnego. Jego treść choć na pierwszy rzut oka czytelna, jednak może powodować błędy w interpretacji. Celem uporządkowania, w ślad za wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 15.03.2016 r., I ACa 100/16, oraz Sądu Najwyższego z 16.05.2012 r., III CSK 273/11, należy dokonać pewnego rozróżnienia.
W przypadku, gdy dłużnik spełnia świadczenie w terminie lub pozostaje w zwykłym opóźnieniu, zastosowanie znajduje przepis art. 358 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:
„jeżeli przedmiotem zobowiązania podlegającego wykonaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej, dłużnik może spełnić świadczenie w walucie polskiej, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe będące źródłem zobowiązania lub czynność prawna zastrzega spełnienie świadczenia wyłącznie w walucie obcej.”
Z powyższego wynika zatem, że dłużnik może spełnić świadczenie, co do zasady, zarówno w walucie obcej, jak również w walucie polskiej. W uproszczeniu jest to uprawnienie dłużnika, w ramach którego wykonuje zobowiązanie poprzez zapłatę należności w walucie polskiej, albo też składa oświadczenie wierzycielowi, iż zamierza spełnić świadczenie w walucie krajowej aby następnie wykonać zobowiązanie.
Od powyżej omówionego uprawnienia co do wyboru pomiędzy walutą polską, a walutą obcą określono wyjątki. Przykładowo, gdyby w umowie strony postanowiły, iż zapłata ma nastąpić wyłącznie w walucie obcej, dłużnik jest obowiązany dokonać zapłaty w walucie obcej.
Przy tym warto zaznaczyć, iż powyższe uprawnienie odnosi się jedynie do dłużnika, a zatem wierzyciel nie jest stroną uprawnioną do żądania spełnienia świadczenia w walucie polskiej.
Co w takim przypadku?
W takim przypadku ponadto zgodnie z art. 358 § 2 Kodeksu cywilnego:
„Wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia wymagalności roszczenia, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe lub czynność prawna zastrzega inaczej.”
Jak postąpić gdy dłużnik nie dokonał zapłaty?
Gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązania wyrażonego w walucie obcej i pozostaje w zwłoce, a strony nie określiły w umowie w jakiej walucie należy spełnić świadczenie, znajduje zastosowanie przepis art. 358 § 3 Kodeksu cywilnego, a zatem wierzyciel ma prawo wyboru kursu według którego jest określana wartość waluty obcej, ale tylko w sytuacji, gdy dłużnik dokona wyboru waluty polskiej.
Należy mieć na uwadze, że nawet w sytuacji gdy dłużnik popadł w opóźnienie w spełnieniu świadczenia, to wierzyciel nie może narzucić dłużnikowi, w której walucie dłużnik ma świadczenie spełnić, może jedynie dokonać wyboru kursu, po jaki zostanie przeliczona wartość waluty obcej. Tutaj także należy mieć na względzie, że dłużnik musi uprzednio złożyć oświadczenie wobec wierzyciela, iż spełni świadczenie w walucie polskiej albo strony w umowie przyznają wierzycielowi uprawnienie do wyboru waluty.
Podsumowanie:
Mając na względzie powyższe, jeżeli przedmiotem zobowiązania podlegającego wykonaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej, co do zasady dłużnik na prawo dokonać wyboru spełnienia świadczenia.
W przypadku, gdy dłużnik pozostaje w zwłoce, wierzyciel posiada uprawnienie do wyboru kursu waluty, przy zastrzeżeniu iż dłużnik dokonał wyboru spełnienia świadczenia w walucie polskiej.
Prawidłowe sformułowanie wezwania do zapłaty oraz pozwu dochodzenie spełnienia świadczenia, gdy przedmiotem zobowiązania jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej ma nader istotne znaczenie, a także pozwala uniknąć niepotrzebnych komplikacji w trakcie procesu sądowego.
Zapraszamy do kontaktu celem podjęcia odpowiednich działań windykacyjnych.
