Prowadząc biznes dokonujemy wielu transakcji handlowych, dlatego dobrze jest wiedzieć, co możemy zrobić, gdy kupiona rzecz jest dotknięta wadą. W tym artykule dowiesz się jakie środki prawne przysługują Ci wobec sprzedawcy lub producenta!
W takiej sytuacji nie pozostajemy bez ochrony prawnej. Wręcz przeciwnie, mamy dwie ścieżki dochodzenia swoich roszczeń: rękojmię i gwarancję. Wybór odpowiedniej ścieżki może zadecydować o tym, jak szybko odzyskasz pieniądze lub sprawny sprzęt. W tym artykule wyjaśniamy prostym językiem, czym różni się rękojmia od gwarancji i odpowiadamy, co jest korzystniejsze.
Gwarancja a rękojmia – główne różnice
Choć oba instrumenty prawne regulowane są przez Kodeks cywilny, istnieją między nimi pewne różnice, które musisz znać, zanim udasz się do sklepu z reklamacją.
Kto odpowiada za wadę?
- Odpowiedzialność ustawowa: Odpowiada zawsze Twój bezpośredni sprzedawca (czyli sklep, w którym dokonałeś zakupu). Ta ochrona wynika z ustawy i sklep nie może jej tak po prostu zignorować ani zrzucić winy na producenta.
- Gwarancja: To dobrowolne oświadczenie. Odpowiada tu gwarant – najczęściej jest to producent lub główny dystrybutor sprzętu, rzadziej sam sklep. Sklep w przypadku gwarancji jest często tylko pośrednikiem, który wysyła Twój sprzęt do autoryzowanego serwisu producenta.
Ile trwa ochrona?
- Odpowiedzialność ustawowa: Sprzedawca odpowiada za wady przez równe 2 lata od momentu wydania towaru. W przypadku nieruchomości ten czas wynosi 5 lat.
- Gwarancja: Czas jej trwania zależy wyłącznie od dobrej woli gwaranta. Może to być rok, 2 lata, 5 lat, a nawet może to być gwarancja dożywotnia. Co ważne, przepisy Kodeksu cywilnego (art. 581 k.c.) wskazują, że jeśli gwarant wymieni nam wadliwy sprzęt lub jego istotną część na nową, to termin gwarancji biegnie dla tej części od nowa.
Czego możesz żądać?
- Jeśli korzystasz z ochrony ustawowej wynikającej z Kodeksu cywilnego, przepisy narzucają pewną hierarchię. Najpierw możesz domagać się naprawy lub wymiany Dopiero gdy naprawa jest niemożliwa, zbyt droga lub sprzedawca sobie z nią nie poradził, zyskujesz prawo do tzw. roszczeń finansowych – czyli możesz żądać obniżenia ceny lub całkowitego zwrotu pieniędzy (odstąpienia od umowy).
- W przypadku gwarancji, to gwarant ustala w karcie gwarancyjnej, co Ci wolno. Zazwyczaj gwarancja ogranicza się tylko do darmowej naprawy lub wymiany sprzętu, bez możliwości żądania zwrotu gotówki.
Modyfikacje ochrony z tytułu rękojmi
Artykuł 558 § 1 Kodeksu cywilnego dopuszcza możliwość modyfikacji odpowiedzialności z tytułu rękojmi. Zgodnie z tym przepisem, strony mogą tę odpowiedzialność rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć. Wynika to z panującej w obrocie między przedsiębiorcami swobody umów. Pamiętaj, że jeśli podpiszesz taką umowę, zostajesz bez ustawowej ochrony. Jedynym ratunkiem jest udowodnienie przed sądem, że sprzedawca podstępnie zataił wadę – np. celowo zamaskował uszkodzenie lub podrobił historię serwisową pojazdu. W świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego wyłączenie rękojmi jest wtedy nieważne.
Na co należy uważać?
Pamiętaj, że sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi tylko za wady rzeczy, o których wiedziałeś w chwili zakupu. Po drugie, sprzedawca odpowiada tylko za wady fizyczne, które istniały w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego lub wynikły z przyczyny tkwiącej w rzeczy w momencie jej sprzedaży. Oznacza to, że sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności, jeśli wada wystąpiła z Twojej winy, np. przez niewłaściwe używanie rzeczy. Wreszcie, jako przedsiębiorca, masz obowiązek powiadomić niezwłocznie sprzedawcę o wadzie rzeczy, podjęcie tej czynności później spowoduje utratę ochrony ustawowej.
Zbieg roszczeń – czy można korzystać z obu ścieżek?
Tak! Gwarancja i rękojmia to dwie niezależne od siebie ścieżki. Kodeks cywilny jasno wskazuje, że skorzystanie z jednej nie blokuje drugiej. Co więcej, w przypadku oddania sprzętu na gwarancję, czas na dochodzenie ewentualnych praw z rękojmi od sprzedawcy ulega „zawieszeniu” na okres, w którym sprzęt znajduje się w serwisie. Jeśli serwis gwarancyjny nie poradzi sobie z usterką, możesz z czystym sumieniem udać się z reklamacją bezpośrednio do sklepu.
Co wybrać? Ostateczny werdykt
W relacjach B2B nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi – kluczowe jest to, co zapisano w umowie sprzedaży lub w OWS dostawcy.
- Gdy rękojmia nie została wyłączona – postaw na nią. Daje silniejszą pozycję niż gwarancja: szerszy katalog roszczeń (łącznie ze zwrotem pieniędzy), a jej trwanie i zakres nie zależą od dobrej woli sprzedawcy. Pamiętaj jednak, że musisz zbadać towar niezwłocznie po dostawie i równie szybko zgłosić wadę – spóźnienie oznacza utratę ochrony.
- Gdy rękojmia została wyłączona lub ograniczona (a w praktyce B2B dostawcy robią to bardzo często w swoich OWS) – jedynym realnym zabezpieczeniem pozostaje mocna gwarancja producenta. Dlatego przy podpisywaniu kontraktów inwestycyjnych czy umów leasingu maszyn warto twardo negocjować długi i szeroki zakres gwarancji – to rekompensuje brak ochrony ustawowej i zwalnia Cię z rygoru natychmiastowego badania rzeczy pod groźbą utraty uprawnień.
Podsumowanie
Zanim wypełnisz formularz reklamacyjny, zastanów się, z jakiego prawa chcesz skorzystać. Jasne i wyraźne wskazanie w piśmie, czy korzystasz z gwarancji, czy z odpowiedzialności ustawowej sprzedawcy, jest kluczowe dla szybkości i sukcesu Twojej sprawy.
